عطا ملك جوينى
855
تاريخ جهانگشاى جوينى ( فارسي )
قتل شاور به تصريح خود ابن الأثير در همان موضع در هفدهم ربيع الآخر بوده و از خارج مسلّم و اجماعى مورّخين است كه قتل شاور بعد از ورود شيركوه به قاهره بوده است نه قبل از آن . ( 59 - ) - ص 734 س 8 : « و كان ذلك [ اى قتل شاور ] فى السّابع عشر من ربيع الآخر سنة اربع و ستّين و خمسمائة » : كذا فى نسخة ح ، و همين فقط صواب و مطابق با اقوال جمهور مورّخين است از قبيل ابن الأثير در حوادث همين سال 564 و ابن خلّكان در ترجمهء حال شاور « 1 » ج 1 ص 237 و در ترجمهء حال صلاح الدّين ايّوبى 2 : 560 و خطط مقريزى ج 2 ص 175 . - ولى ساير نسخ جهانگشا در اين مورد « سابع ربيع الآخر » دارند و آن بدون شبهه غلط فاحش و كلمهء « عشر » قطعا از بين افتاده است چه علاوه بر مخالفت آن با اقوال جمهور مورّخين از روى قياس و عادت و ظواهر امور نيز صحّت اين تاريخ تقريبا غير ممكن است چه ورود اسد الدّين شيركوه به قاهره به تصريح خود مؤلّف در چند سطر قبل و نيز به تصريح ابو شامهء مقدّسى در كتاب الرّوضتين ج 1 ص 156 در هفتم ربيع الآخر بوده و از خارج واضح است كه در همان روز ورود شيركوه به قاهره كه اعوان او شاور را نكشتند بلكه مدّتى از اين ميانه گذشت و شاور در اداء مال مقرّرى بناى مماطله و مدافعه را گذارد و از استدعاء شيركوه پشيمان گشت و به تدبير آن ايستاد كه او را با ساير رؤساء سپاه شام به بهانهء ضيافت از ميان برگيرد تا بالاخره روزى كه به عادت خود بر سبيل تفقّد به قصد ملاقات شيركوه به عسكر سپاه شام رفته بود صلاح الدّين ايّوبى با يكى دو تن از ياران خود در نتيجهء مواضعهاى كه قبلا با يكديگر قرار داده بودند شاور را از راه به بهانهاى به كنارى كشيده درحال او را از اسب فرودآوردند و سرش را برداشتند . و بديهى است كه مجموع اين امور و قضايا قطعا بيش از يك روز طول كشيده بوده است ! - و در حقيقت چنان كه از مقايسهء بين تاريخ ورود شيركوه به قاهره ( 7 ربيع الآخر ) و قتل شاور ( 17 همان ماه ) واضح مىشود قتل شاور درست ده روز بعد از ورود شيركوه به قاهره وقوع يافته است . ( 60 - ) - ص 736 س 9 ، عبد الملك عطاش : اين عبد الملك بن عطاش پدر احمد بن عبد الملك بن عطاش معروف صاحب قلعهء شاهدز اصفهان است كه در سنهء پانصد هجرى به فرمان سلطان محمّد بن ملكشاه سلجوقى پس از فتح قلعهء مزبوره او را با ياران و اتباع و اشياع به
--> ( 1 ) - ابن خلّكان در همين موضع در خصوص تاريخ قتل شاور روايتى ديگر نيز نقل كرده و آن هجدهم ربيع الآخر است يعنى با تفاوت يك روز با روايت مشهور .